Ćwiczenia oddechowe dla dzieci: zabawy na spokojny oddech

Drewniana lalka leży na łóżku z pluszowym misiem na brzuchu, obok świeci lampka nocna

Ćwiczenia oddechowe dla dzieci to u malucha po prostu zabawy: miś jedzie na brzuchu w górę i w dół, palec wędruje po dłoni, piórko odlatuje z ręki. Wystarczy kilka wolnych oddechów, od trzech do pięciu, bez wstrzymywania powietrza, a potem oddychacie zwyczajnie. Poniżej znajdziesz 10 zabaw oddechowych dla dzieci od roku do 8 lat, z gotowymi zdaniami.

Zasady bezpiecznego oddechu w zabawie

  • Krótko. Trzy do pięciu wolnych oddechów i wracacie do zwykłego oddychania. Nie róbcie wielu szybkich, głębokich wdechów pod rząd: Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) wymienia zbyt szybkie oddychanie wśród tego, co może wywołać zwykłe omdlenie.
  • Bez wstrzymywania powietrza. Wdech od razu przechodzi w wydech. Żadnego „kto dłużej wytrzyma”.
  • Bez wysiłku. Wdech nosem, wydech ustami, tak głęboko, jak jest wygodnie, bez forsowania. Tak opisuje to brytyjska służba zdrowia NHS w ćwiczeniu oddechowym na stres.
  • Na siedząco albo na leżąco. Gdy dziecku zakręci się w głowie albo zabawa mu się nie podoba, przerywacie i oddychacie zwyczajnie.
  • Dmuchamy tylko w to, czego nie da się wciągnąć. Piórko albo pasek chusteczki, a przy dziecku poniżej 3 lat trzyma je dorosły. Żadnych koralików, konfetti, mąki ani brokatu. Słomka dopiero po 3. urodzinach, tylko do dmuchania i pod okiem dorosłego. Prawdziwych świeczek nie zdmuchujemy dla zabawy.
  • Razem. Oddychasz obok dziecka, trochę wolniej niż ono. Dziecko może tylko patrzeć i to też jest w porządku.

Co o wolnym oddechu mówią źródła

AAP pisze, że wolny, długi wydech zwalnia tętno i wycisza reakcję stresową, i podsuwa rodzicom oddychanie brzuchem oraz dłonie dziecka na klatce piersiowej i na brzuchu, żeby czuło swój oddech. Brytyjski szpital dziecięcy Sheffield Children's NHS uczy dzieci tego samego, a do tego poleca „kwiatek i świeczkę”: wdech jak przy wąchaniu kwiatka, wydech jak przy zdmuchiwaniu świeczki, oba na niby. Na liście AAP jest też oddech 4-7-8, z zatrzymaniem powietrza. W zabawach z tego tekstu go nie ma.

Jest też badanie zespołu ze Stanfordu z 2021 roku. 342 dzieci, średnio siedmioletnich, oglądało minutowy film, poza laboratorium: w muzeum dla dzieci, na placu zabaw i na półkoloniach. Mniej więcej połowa widziała animację, która prowadziła przez cztery wolne oddechy, właśnie z kwiatkiem i świeczką. U tych dzieci w trakcie filmu tętno spadło, a u dzieci, które oglądały podobny film bez oddychania, nic się nie zmieniło. To zmiana zmierzona w ciele przez minutę i nic więcej: dzieci były wtedy raczej spokojne, a badanie nie sprawdzało, co dzieje się po trudnej chwili ani wieczorem przy zasypianiu. Autorka dodaje rzecz praktyczną: samo „weź głęboki oddech” małemu dziecku może nie wystarczyć, łatwiej mu, gdy widzi, co ma robić.

Zabawy oddechowe dla najmłodszych: 1-3 lata

Roczniak i dwulatek patrzą na ciebie i dołączają po swojemu: wolno oddychasz ty.

Miś na brzuszku

  • Potrzebujesz: dwóch małych, lekkich pluszaków. Wiek: 1-3 lata. Czas: 3 minuty.
  • Jak: kładziecie się obok siebie na plecach, na dywanie albo na środku łóżka, każde z misiem na brzuchu. Ty robisz trzy albo cztery wolne oddechy, tak żeby twój miś jechał w górę i w dół. Maluch patrzy i oddycha po swojemu. Miś leży na brzuszku, nie na buzi.
  • Powiedz: „Miś jedzie w górę i w dół”.

Cichutko jak myszka

  • Potrzebujesz: poduszki albo złożonego koca jako norki. Wiek: 1-3 lata. Czas: 2 minuty.
  • Jak: na paluszkach idziecie do norki i zwijacie się przy niej w kłębek. Robisz trzy wolne oddechy tak, żeby maluch je widział i słyszał: wdech nosem, długi, cichy wydech ustami. Na koniec myszki powoli wyglądają z norki.
  • Powiedz szeptem: „Ciii, myszki idą do norki”.

Dmuchamy piórko

  • Potrzebujesz: piórka albo paska chusteczki higienicznej. Wiek: 1-4 lata. Czas: 2 minuty.
  • Jak: piórko leży na twojej otwartej dłoni, kawałek od buzi dziecka. Dziecko dmucha długo i wolno, piórko odlatuje, a ty od razu je podnosisz. Potem dmucha tak cichutko, żeby piórko tylko zadrżało. Najmłodsi patrzą, jak dmuchasz ty. Po zabawie piórko wraca do szuflady, wysoko.
  • Powiedz: „Wąchamy nosem i dmuchamy długo, fuuu”.

Zabawy oddechowe dla 3 latków i przedszkolaków

Wąchamy kwiatek

  • Potrzebujesz: tylko dłoni. Wiek: 2-8 lat. Czas: 2 minuty.
  • Jak: jedna dłoń to kwiatek, czyli palce złączone w pąk, druga to pięć świeczek z wyprostowanych palców. Wąchacie kwiatek nosem, a potem dmuchacie długo i delikatnie na jedną świeczkę, a palec powoli się zgina. Pięć świeczek to pięć oddechów. Na początek wystarczy jedna świeczka i trzy rundy.
  • Powiedz: „Jaki dziś jest twój kwiatek? Jak pachnie?”

Zupa za gorąca

  • Potrzebujesz: pustej miski, łyżki, paska bibułki i misia. Wiek: 2-5 lat. Czas: 5 minut.
  • Jak: zupa jest na niby. Nabieracie ją łyżką i dmuchacie długo i powoli. Potem dziecko dmucha dwa, trzy razy krótko, a pasek bibułki na łyżce pokazuje każdy podmuch. Na koniec studzi zupę dla misia. Dwulatkowi bibułkę trzymasz przed buzią ty.
  • Powiedz: „Ojej, zupa bardzo gorąca. Co zrobimy?”

Balonik w brzuchu

  • Potrzebujesz: małego pluszaka. Wiek: 3-8 lat. Czas: 5 minut.
  • Jak: dziecko leży na plecach z pluszakiem na brzuchu. Wdech nosem i brzuch rośnie jak balonik, wydech ustami i balonik powoli maleje. Pięć takich oddechów, a ty liczysz cicho na palcach i oddychasz razem z dzieckiem. Trzylatek robi trzy.
  • Powiedz: „Co robi miś, kiedy oddychasz wolno?”

Oddech po palcach

  • Potrzebujesz: tylko dłoni. Wiek: 3-6 lat. Czas: 3 minuty.
  • Jak: dziecko rozkłada dłoń jak gwiazdę. Palcem drugiej ręki jedzie w górę kciuka i robi wdech, zjeżdża w dół i robi wydech. Pięć palców to pięć spokojnych oddechów. Trzylatkowi po jego dłoni jedziesz palcem ty.
  • Powiedz: „Palec jedzie pod górę, a my wciągamy powietrze nosem. Zjeżdża z górki, a powietrze wychodzi buzią, powoli”.

Ćwiczenia oddechowe dla starszych dzieci: 4-8 lat

Oddech pszczoły

  • Potrzebujesz: niczego. Wiek: 4-8 lat. Czas: 2 minuty.
  • Jak: siadacie naprzeciwko siebie. Spokojny wdech nosem, a na wydechu długie „bzzz”, tak długo, jak jest wygodnie. Pięć pszczół, każda trochę cichsza.
  • Powiedz: „Na jaki kwiatek leci dziś nasza pszczoła?”

Oddech po kwadracie

  • Potrzebujesz: okna, książki albo płytki na podłodze. Wiek: 6-8 lat. Czas: 2 minuty.
  • Jak: dziecko wybiera kwadrat albo prostokąt i jedzie palcem po jego bokach. Wzdłuż jednego boku wdech nosem, wzdłuż następnego wydech ustami, na każdym ciche liczenie do czterech. Na rogach nie ma czekania ani wstrzymywania powietrza, jest tylko skręt. Dwa okrążenia i koniec.
  • Powiedz: „Gdzie jeszcze widzisz kwadrat, po którym można pojechać?”

Jest też Fala oddechu (6-8 lat): na wdechu ręce płyną bokami w górę, na wydechu opadają.

Kiedy robić ćwiczenia oddechowe z dzieckiem

  • Najpierw w spokojnej chwili. AAP przypomina, że takie sposoby trzeba przećwiczyć, zanim będą potrzebne. Dobre pory to chwila po zabawie ruchowej albo poczekalnia.
  • Przed snem. Po kąpieli i piżamie, tuż przed bajką: Miś na brzuszku, Balonik w brzuchu albo Oddech po palcach. Nie obiecujemy, że dziecko po nich zaśnie: to spokojna chwila razem. Cały wieczór krok po kroku opisujemy w tekście rytuał przed snem.
  • Po złości, nie w trakcie. Środek wybuchu to nie pora na nową zabawę ani instrukcje. Bądź obok, mów mało i oddychaj wolno: AAP radzi, żeby dorosły najpierw uspokoił siebie. Gdy burza minie, możesz zapytać: „Zrobimy balonik?”. Dziecko może odmówić.
  • Nigdy za karę i nigdy na ocenę. „Idź pooddychać” rzucone ze złością to odesłanie, nie zabawa. Nie poprawiaj też, jak dziecko oddycha.

Wolne zabawy bez liczenia oddechów są w tekście zabawy wyciszające dla dzieci.

Czym te zabawy nie są

To zabawy, nie terapia logopedyczna i nie leczenie. Dmuchanie piórka nie zastąpi logopedy, a liczenie oddechów nie leczy lęku ani kłopotów ze snem. Jeśli coś cię niepokoi w mowie dziecka, porozmawiaj z logopedą. Jeśli niepokoi cię to, jak dziecko oddycha, albo choruje ono na astmę czy inną chorobę płuc, zapytaj najpierw lekarza. Gdy złość, lęk albo trudne wieczory trwają tygodniami, porozmawiaj z pediatrą albo psychologiem dziecięcym.

Wszystkie zabawy z tego tekstu są w bibliotece Givyx for Kids, aplikacji dla rodziców dzieci w wieku 1-8 lat. Powstał w niej też program „Ruch, stop, oddech”: krótka sesja na dni powszednie, w której po rozgrzewce i zabawie w stop przychodzi spokojny oddech albo zwolnienie. Całość opisujemy w tekście o gimnastyce porannej dla dzieci. Wieczorem, przed bajką na dobranoc, są 2-4 minuty wyciszenia: jeden wolny ruch i jedna zabawa oddechowa, bez dźwięków. Telefon trzyma rodzic, dziecko nie dotyka ekranu, nie ma punktów ani nagród. Niczego nie obiecujemy: to kilka minut ruchu i zabawy razem. Program trafi do aplikacji z aktualizacją. Zostaw e-mail na liście Givyx for Kids, a damy znać, kiedy aplikacja będzie do pobrania na twój telefon.

Najczęstsze pytania

Jakie są przykłady ćwiczeń oddechowych dla dzieci?

Najprostsze to Miś na brzuszku (pluszak jedzie na brzuchu w górę i w dół), Wąchamy kwiatek (wdech nosem, wydech na świeczki z palców) i Oddech po palcach (palec wędruje po dłoni). W każdej jest od trzech do pięciu wolnych oddechów, a potem zwykłe oddychanie.

Jakie zabawy oddechowe wybrać dla 3 latków?

Trzylatkowi najłatwiej w zabawach, w których oddech widać: Zupa za gorąca, Wąchamy kwiatek, Balonik w brzuchu w wersji na trzy oddechy i Oddech po palcach, gdy po jego dłoni jedziesz palcem ty. Bądź obok i oddychaj razem z nim.

Czy ćwiczenia oddechowe pomogą dziecku zasnąć?

Tego nikt uczciwie nie obieca. Badanie ze Stanfordu pokazało tylko, że podczas minuty wolnego oddychania tętno dzieci spadało. Kilka wolnych oddechów może być spokojną częścią wieczoru. Gdy kłopoty z zasypianiem trwają długo, porozmawiaj z pediatrą.

Zobacz też

Źródła

Powiązane

← Wróć do: Poradnik dla rodziców