Zabawy paluszkowe dla dzieci: wierszyki i co rozwijają

Ilustracja Givyx for Kids: rodzic i dziecko przy wspólnej zabawie

Zabawy paluszkowe dla dzieci to krótkie wierszyki, które mówisz, dotykając paluszków, dłoni albo pleców dziecka. Wystarczą dwie ręce i pięć minut, a maluch szybko zaczyna czekać na łaskotki i dopowiadać końcówki. Poniżej znajdziesz stare rymowanki, kilka nowych wierszyków napisanych dla tego tekstu i wyjaśnienie, co takie zabawy dają.

Co rozwijają zabawy paluszkowe

Logopedzi z angielskiego szpitala dziecięcego Alder Hey (NHS) piszą, że piosenki i rymowanki pomagają dziecku uczyć się nowych słów, przewidywać, co będzie dalej, i czekać na swoją kolej. Serwis Health for Under 5s, finansowany przez NHS, przypomina, że ucząc się mówić, dziecko uczy się też słuchać, patrzeć, czekać na swoją kolej i używać gestów oraz min, a wspólne historie, piosenki i wierszyki dają temu dobrą podstawę.

W praktyce cele zabaw paluszkowych są proste:

  • Mowa. Rytm i powtarzane słowa łatwo zapamiętać. Dziecko najpierw czeka na ostatnie słowo, potem je dopowiada.
  • Przewidywanie. Maluch wie, że po „frr” przyjdą łaskotki, i śmieje się wcześniej. To znak, że zna już kolejność.
  • Bliskość. Siedzicie blisko, patrzycie na siebie, jest dotyk i wspólny śmiech.
  • Ręce. Przy okazji dziecko próbuje samo zginać pojedyncze palce, liczyć na nich i naśladować twoje ruchy.

Jak mówić wierszyki, żeby dziecko dołączyło

Ci sami logopedzi NHS radzą kilka prostych rzeczy, które dobrze działają także po polsku:

  • Powoli. Mów wolniej niż zwykle, żeby dziecko nadążyło i mogło się włączyć.
  • Z ruchem. Do słów dodaj gesty. Ruch pomaga zrozumieć i zapamiętać.
  • Z przerwą. Gdy dziecko zna już wierszyk, zatrzymaj się przed ostatnim słowem i poczekaj.
  • W kółko. Powtarzaj te same rymowanki wiele razy. Dzieci kochają znane rzeczy.
  • W waszym języku. Jeśli w domu mówicie po ukraińsku, rosyjsku czy angielsku, mów rymowanki, które znasz z dzieciństwa. Logopedzi NHS zachęcają, żeby używać języka domowego.

Ostatnia rada od nas: łaskocz delikatnie i przestań, gdy dziecko się odsuwa albo marszczy czoło. Zabawa ma być przyjemna dla obu stron.

Tradycyjne zabawy paluszkowe: wierszyki, które znają babcie

Te rymowanki są ludowe, nikt nie zna ich autora, a w każdej rodzinie brzmią trochę inaczej. Mów je tak, jak pamiętasz.

Sroczka kaszkę warzyła

Wiek: od 1 roku. Czas: 2 minuty.

Weź otwartą dłoń dziecka. Kółeczko palcem po środku dłoni to gotowanie kaszki, a potem dotykasz kolejnych paluszków:

Sroczka kaszkę warzyła, dzieci swoje karmiła:

temu dała na miseczce, temu dała na łyżeczce,

temu dała w garnuszeczku, temu dała w dzbanuszeczku,

a temu nic nie dała, tylko frr! i poleciała.

Na „frr!” połaskocz dłoń albo „odfruń” palcami po ręce. Co powiedzieć po zabawie: „Który paluszek nic nie dostał? Ten najmniejszy!”

Idzie rak nieborak

Wiek: od 1 roku. Czas: 1 minuta.

Wędruj dwoma palcami od dłoni dziecka w górę po ręce, powoli i z napięciem:

Idzie rak nieborak, jak uszczypnie, będzie znak!

Na „znak” lekko połaskocz pod pachą albo pod brodą. Przy kolejnym razie zatrzymaj się przed „znak” i poczekaj.

Kosi, kosi, łapci

Wiek: od 1 roku. Czas: 1-2 minuty.

Klaszczecie razem w rytm, ty trzymasz dłonie dziecka w swoich albo klaszczecie naprzeciw siebie:

Kosi, kosi, łapci, pojedziem do babci.

Dalszy ciąg każda rodzina mówi po swojemu. Możecie dopowiedzieć, co babcia da do jedzenia, i za każdym razem wymyślić coś innego.

Nowe wierszyki na paluszkach

Te cztery rymowanki napisaliśmy sami dla tego poradnika. Możesz je dowolnie zmieniać.

Ten paluszek wstał już rano

Wiek: 1-4 lata. Czas: 2 minuty. Dobra na poranek.

Ten paluszek wstał już rano,

ten paluszek mył się pianą,

ten paluszek zjadł bułeczkę,

ten paluszek wypił mleczko,

a najmniejszy, ten maluszek,

śpi zwinięty jak okruszek.

  1. Zaczynasz od kciuka i przy każdym wersie dotykasz następnego palca.
  2. Przy „maluszku” zginasz mały palec do środka dłoni.
  3. Na koniec szepczesz: „Pobudka!” i mały palec się prostuje.

Kap, kap, kropelki

Wiek: 1-5 lat. Czas: 2 minuty. Dobra na plecy, na leżąco.

Kap, kap, kropelki,

deszczyk mały, deszczyk wielki,

szuru-buru, leje z chmury,

a już słonko, hop, do góry!

  1. „Kap, kap”: stukasz opuszkami palców w dłoń albo plecy dziecka.
  2. „Deszczyk wielki”: stukasz szybciej, całymi palcami.
  3. „Szuru-buru”: pocierasz dłońmi plecy w kółko.
  4. „Hop, do góry”: oboje podnosicie ręce z rozłożonymi palcami jak promienie.

Potem zamiana: dziecko robi deszcz na twoich plecach.

Pięć jabłuszek

Wiek: 3-6 lat. Czas: 3-5 minut. Ćwiczy liczenie wstecz.

Pięć jabłuszek na jabłonce

grzeje się w jesiennym słońcu.

Wiatr zawiał: fiu, fiu, fiu!

Jedno spadło. Ile tu?

  1. Dziecko pokazuje pięć palców, to jabłka na drzewie.
  2. Na „fiu, fiu” dmucha na dłoń i zgina jeden palec.
  3. Liczycie, ile zostało, i mówicie wierszyk od nowa z czterema jabłuszkami, potem z trzema.
  4. Gdy nie ma już żadnego, „zbieracie” jabłka do koszyka i wszystkie palce wracają.

Co powiedzieć: „Ile jabłek zostało na drzewie? Policzymy na palcach?”

Ten paluszek ziewa

Wiek: 1-5 lat. Czas: 2 minuty. Na wieczór, przed snem.

Ten paluszek ziewa: aaa,

ten paluszek idzie spać,

ten się kładzie na poduszkę,

ten przykrywa sobie brzuszek,

a najmniejszy szepcze: sza,

cała rączka śpi, pa, pa.

Przy każdym wersie zginasz jeden palec dziecka, aż dłoń zamknie się w miękką piąstkę. Mów coraz ciszej i wolniej. Na koniec przykryj piąstkę swoją dłonią jak kołderką.

Zabawy paluszkowe dla 2 latka: jak zacząć

Dwulatek zwykle już coś dopowiada i chce robić ruchy sam. Kilka podpowiedzi na start:

  • Jedna rymowanka na tydzień. Lepiej jedna znana na pamięć niż pięć nowych. Gdy dziecko ją zna, dodaj drugą.
  • Stała pora. Na przykład „Ten paluszek wstał już rano” przy ubieraniu, a „Ten paluszek ziewa” w łóżku. Rymowanka staje się częścią dnia.
  • Dziecko prowadzi. Pozwól mu robić „sroczkę” na twojej dłoni albo deszcz na twoich plecach. Pomyłki są w porządku.
  • Krótko. Dwie, trzy rymowanki i koniec, zanim zabawa się znudzi.

Zabawy paluszkowe świetnie sprawdzają się też w poczekalni, w kolejce i w samochodzie. Więcej pomysłów na takie chwile znajdziesz w tekście o zabawach bez zabawek.

W Givyx for Kids są zabawy Rymowanki na paluszkach i Mycie zębów z rymowanką, z instrukcją krok po kroku, a aplikacja układa zabawy w tygodniowy plan: rano, przed południem, po południu i wieczorem. Dołącz do listy oczekujących Givyx for Kids, a gdy aplikacja wystartuje, dostaniesz plan zabaw na pierwszy tydzień.

Najczęstsze pytania

Od kiedy bawić się w zabawy paluszkowe?

Możesz zacząć z niemowlakiem, bo słuchanie twojego głosu i dotyk to już zabawa. Z czasem dziecko zaczyna czekać na łaskotki i śmiać się we właściwym momencie. Starsze maluchy dopowiadają słowa i robią ruchy same.

Jakie są cele zabaw paluszkowych?

Według logopedów NHS rymowanki i piosenki pomagają uczyć się nowych słów, przewidywać, co będzie dalej, i czekać na swoją kolej. Do tego dochodzi bliskość z dorosłym i ćwiczenie ruchów palców.

Jakie wierszyki do zabaw paluszkowych dla 2 latka?

Na początek krótkie i znane: „Idzie rak nieborak”, „Sroczka kaszkę warzyła”, „Kosi, kosi, łapci”. Gdy dziecko je zna, dodaj dłuższy wierszyk z liczeniem albo wyciszający, na przykład „Ten paluszek ziewa” na wieczór.

Co zrobić, gdy dziecko nie chce się bawić?

Nie naciskaj. Powiedz rymowankę na swojej dłoni albo na misiu, a dziecko może tylko patrzeć. Często dołącza samo przy drugim albo trzecim razie.

Zobacz też

Źródła

Powiązane

← Wróć do: Poradnik dla rodziców