Teatr cieni: jak zrobić go w domu z dzieckiem

Ilustracja Givyx for Kids: rodzic i dziecko przy wspólnej zabawie

Teatr cieni zrobisz w domu w około godzinę: wystarczy pudełko z kartonu, papier do pieczenia, czarny brystol, kilka patyczków i latarka. Światło świeci zza ekranu, postacie przesuwa się między lampą a papierem, a widzowie po drugiej stronie widzą ich cienie. Poniżej znajdziesz ekran krok po kroku, sposób na postacie, cienie z dłoni i pomysł na spokojną bajkę.

Na czym polega teatr cieni

Teatr cieni to rodzaj teatru lalek, w którym widzowie oglądają cienie rzucane na ekran przez lalki, dekoracje albo dłonie aktorów. Według polskiej Wikipedii narodził się w Chinach w III wieku przed naszą erą i szczególnie rozpowszechnił się na Dalekim Wschodzie.

Jedna z najbardziej znanych odmian to indonezyjski wayang z wyspy Jawa. UNESCO opisuje płaskie lalki ze skóry, które pokazuje się przed ekranem oświetlonym od tyłu. Mistrz lalkarz, dalang, porusza ich ruchomymi rękami za pomocą cienkich patyczków. W 2008 roku wayang wpisano na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Domowa wersja działa tak samo, tylko prościej. Dziecku możesz wytłumaczyć to jednym zdaniem: „Lalka zasłania światło, więc na papierze robi się jej ciemny kształt”.

Czego potrzebujesz do domowego teatru cieni

  • pudełka z kartonu, na przykład po butach albo większego, po paczce,
  • arkusza papieru do pieczenia albo cienkiego białego papieru,
  • taśmy klejącej,
  • czarnego brystolu albo kartonu z płatków śniadaniowych,
  • patyczków po lodach, słomek albo długich ołówków bez zatemperowanego końca,
  • latarki albo lampki w telefonie,
  • nożyczek dla dzieci z zaokrąglonymi końcami, a do kartonu nożyka, którym tnie tylko dorosły.

Nie używaj świeczek. Latarka daje ostrzejszy cień i nie ma przy niej płomienia. Jeśli latarka jest na baterie, wybierz taką z zakręcaną klapką, bo płaskie baterie są groźne dla małych dzieci.

Jak zrobić ekran krok po kroku

  1. Wytnij okno. W dnie pudełka narysuj prostokąt, zostawiając wokół ramkę szerokości dłoni. Wycina dorosły, nożykiem, na desce do krojenia.
  2. Naklej papier. Od środka pudełka przyklej taśmą papier do pieczenia tak, żeby zakrył całe okno. Naciągnij go mocno, bez fałd.
  3. Postaw scenę. Ustaw pudełko na brzegu stołu otworem do siebie, a oknem w stronę widzów. Dziecko może ozdobić ramkę z przodu kredkami, jak kurtynę w teatrze.
  4. Ustaw światło. Połóż latarkę za pudełkiem, około pół metra od ekranu, i skieruj ją na papier. Zgaś lampę w pokoju albo zasłoń okno.

Gdy coś nie działa: jeśli cień jest szary i rozmyty, przyciemnij pokój jeszcze bardziej albo przysuń postać do papieru. Jeśli widać dłoń aktora, trzymajcie patyczki od dołu, poniżej krawędzi okna. Jeśli papier prześwituje nierówno, naklej drugą warstwę. Zróbcie próbę przed przedstawieniem: jedno dziecko siedzi z przodu i mówi, co widzi.

Jeśli nie masz pudełka, rozepnij białe prześcieradło między dwoma krzesłami. Taki ekran jest duży, więc za nim zmieści się nawet aktor w całości.

Jak zrobić postacie

  1. Dziecko rysuje na czarnym brystolu proste kształty: kota, drzewo, domek, księżyc. Im prostszy kontur, tym lepszy cień.
  2. Duże kształty dziecko wycina samo nożyczkami z zaokrąglonymi końcami. Drobne szczegóły, uszy czy ogonek, wycina dorosły.
  3. Do każdej postaci przyklej taśmą patyczek od dołu albo z boku.
  4. Wypróbujcie: przyłóż postać blisko papieru, a cień będzie ostry. Odsuń ją w stronę latarki, a urośnie i się rozmyje.

Powiedz dziecku: „Zobacz, kot jest coraz większy. Co się stanie, jak przysuniesz go do papieru?” To pierwsza lekcja o świetle, bez żadnego tłumaczenia.

Starsze dzieci mogą wyciąć w postaci okienko i podkleić je kolorowym papierem albo folią z opakowania. Wtedy w cieniu pojawia się kolorowa plamka, na przykład okno w domku.

Teatr cieni z dłoni, czyli wersja bez przygotowań

Gdy nie masz czasu na karton, wystarczą latarka i jasna ściana. Świeć z odległości około metra, a dłonie trzymaj między światłem a ścianą.

  • Ptak: skrzyżuj dłonie w nadgarstkach, zaczep kciuki o siebie i poruszaj palcami jak skrzydłami.
  • Pies: złóż dłoń bokiem, kciuk do góry jako ucho, mały palec opuszczaj i podnoś jak pyszczek.
  • Królik: zaciśnij pięść, wyprostuj palec wskazujący i środkowy jako uszy.
  • Ślimak: jedna pięść to muszla, druga dłoń z dwoma palcami w górę wychodzi spod niej powoli.

Dwu- i trzylatki najchętniej oglądają i zgadują, kto przyszedł. Czterolatki chcą już same robić zwierzęta. Powiedz: „Zgadnij, kto do nas przyleciał. Teraz ty mi pokaż swoje zwierzątko”.

Teatr cieni i bajka: jak opowiedzieć historię

Najlepsza bajka do teatru cieni ma dwie, trzy postacie, jedno miejsce i jedno proste zdarzenie. Długi dialog nie jest potrzebny, bo widzowie patrzą na ruch.

Przykład na spokojny wieczór: jeż szuka miejsca do spania. Pyta drzewo, ale tam śpi już sowa. Pyta krzak, ale tam śpi zając. W końcu znajduje kupkę liści pod płotem, zwija się w kłębek, a księżyc świeci nad nim coraz słabiej, bo ktoś powoli oddala latarkę. Koniec. Potrzebujecie tylko jeża, drzewa, krzaka i księżyca.

  • Wiek 2-3 lata: dziecko jest widzem, a ty opowiadasz. Wystarczy 5 minut.
  • Wiek 4-6 lat: dziecko porusza jedną postacią, ty drugą i mówisz narrację.
  • Wiek 6-8 lat: dziecko samo wymyśla historię, robi postacie i zaprasza rodzinę na przedstawienie z biletami.

Przed snem wybieraj historie bez potworów, pościgów i strasznych odgłosów. Cienie w półmroku i tak są dla dziecka dużym przeżyciem. Jeśli maluch nie lubi ciemności, zostaw zapaloną małą lampkę z boku pokoju. Na koniec zapal światło i pokaż, że za ekranem był zwykły kartonowy jeż.

Teatr cieni to także serce Givyx for Kids. Wczesnym wieczorem dziecko ogląda w aplikacji spokojną bajkę w formie teatrzyku cieni, a przed snem słucha tej samej historii już tylko jako audio, bez obrazu, w rodzinnej karcie wieczornej rutyny. Zapisz się na listę oczekujących Givyx for Kids i dostań plan zabaw na cały tydzień, gdy tylko aplikacja wystartuje.

Najczęstsze pytania

Na czym polega teatr cieni?

Między źródłem światła a ekranem przesuwamy płaskie postacie albo dłonie. Widzowie po drugiej stronie ekranu oglądają ich cienie. W domu ekranem może być papier do pieczenia w kartonie albo białe prześcieradło.

Od jakiego wieku teatr cieni dla dzieci?

Oglądać cienie z dłoni mogą już dwulatki. Od około 4 lat dzieci chętnie same poruszają postaciami, a od 6 lat potrafią wymyślić i odegrać własną bajkę.

Jaką lampę wybrać do teatru cieni?

Zwykłą latarkę albo lampkę w telefonie skierowaną na ekran. Im mniejsze źródło światła, tym ostrzejszy cień. Nie używaj świeczek.

Jaka bajka nadaje się do teatru cieni?

Krótka, z dwiema, trzema postaciami i jednym zdarzeniem, na przykład zwierzątko szuka domu albo miejsca do spania. Wieczorem wybieraj spokojne historie, bez strachów.

Zobacz też

Źródła

Powiązane

← Wróć do: Poradnik dla rodziców